September 27, 2021
emulator

เล่นเกมบน Emulator หรือใช้ ROM ถูกหรือผิด?

สำหรับวงการวิดิโอเกมแล้ว ถือว่าเดินทางมาไกล เราได้เจอกับเกมในยุคเก่าจนถึงยุคปัจจุบัน และนักพัฒนาเกม หรือระบบอำนวยความสะดวกในการเล่นเกมหลากหลายรูปแบบ หนึ่งในนั้นคือการสร้าง Emulator เพื่อเล่นเกมที่มีบนคอนโซล มาเล่นบน PC ได้

ด้วยความที่วงการนี้เติบโตมาพร้อมกับคำจำกัดความของการ “ละเมิดลิขสิทธิ์” ที่มีผู้เล่นเข้าใจมากขึ้นอยู่ทุกวัน จึงเกิดการตั้งคำถามว่า การเล่นเกมบน Emulator นั้นเป็นเรื่องถูกหรือผิดกันแน่ แต่ก่อนที่จะมาหาข้อสงสัยในเรื่องนี้ เราจะขอเล่าเกี่ยวกับปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์ว่าเป็นอย่างไรกันก่อน (ต่อไปนี้จะขอเรียกว่า Emu ตลอดทั้งบทความ)

การเล่น Emu เข้าข่ายการละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่?

จากนิยามของการ “ละเมิดลิขสิทธิ์” ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ของกฏหมายไทย ระบุไว้ว่า “การละเมิดลิขสิทธิ์ หมายถึงการนำผลงานของผู้อื่นมาใช้ เผยแพร่ ดัดแปลง ทำซ้ำ โดยผู้เป็นเจ้าของผลงานไม่อนุญาตหรือไม่ได้รับทราบ ปกติแล้วผลงานใดๆ อาทิ สิ่งประดิษฐ์ วรรณกรรม ศิลปกรรม ฯลฯ เป็นกรรมสิทธิ์และลิขสิทธิ์ของผู้สร้างสรรค์โดยปริยาย การนำผลงานมาใช้อาจมีเงื่อนไขบางประการเรียกว่าสัญญาอนุญาต ซึ่งกำหนดโดยเจ้าของผลงานหรือกำหนดตามกฎหมาย เมื่อไม่ทำตามเงื่อนไขจึงละเมิดลิขสิทธิ์”

สำหรับเงื่อนไขนี้แล้ว การเล่นเกมบน Emu ถือว่าผิดเต็ม ๆ นั่นก็เพราะ ROM ที่ใช้บน Emu ก็คือซอฟต์แวร์ของเจ้าของผลงาน ถูกนำมาทำซ้ำและเผยแพร่ โดยที่เจ้าของลิขสิทธิ์เองก็ไม่ได้รับอนุญาต

แต่บางครั้งเจ้าของลิขสิทธิ์กลับไม่ได้สนใจในเรื่องนี้เท่าใดนัก การละเมิดลิขสิทธิ์ด้วยวิธีดังกล่าวจึงยังคงดำเนินต่อไป แต่ก็มีบางกรณีที่ผู้จัดจำหน่ายเกม “เอาจริง” อยู่เหมือนกัน

ทุกคนคงรู้จัก Nintendo ในฐานะที่เป็นพี่ใหญ่แห่งวงการวิดิโอเกม และรู้กันดีว่าพวกเขาจริงจังกับเรื่องลิขสิทธิ์ผลงานของพวกเขามากขนาดไหน Nintendo เคยส่งฟ้องนักพัฒนาเกมที่นำตัวละครของพวกเขามาใช้ (แม้ว่าจะเป็น Fan Game ก็ตาม), เกมที่แฟนคลับเอามา Remaster กันเอง, การดัดแปลงเครื่องเกมของตนเอง และข่าวที่สำคัญสุดต่อบทความนี้คือ การสั่งฟ้องเว็บไซต์ดาวน์โหลด ROM ที่มีชื่อเสียงมากที่สุดเว็บหนึ่งของโลก และเว็บไซต์นั้นก็เลิกเปิดให้ดาวน์โหลด ROM ของเกมค่าย Nintendo ไปตลอดกาล

นี่เป็นเพียงหนึ่งในวิธีแก้ปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์ในเกมของตนเอง แต่ก็มีอีกหลากวิธีที่จะปกป้องลิขสิทธิ์ของตนเอง เช่น การนำเกมเก่ากลับมาขายในช่องทางใหม่ หรือคอนโซลยุคใหม่ เพื่อให้เกมที่หายากในปัจจุบันเข้าถึงได้ง่ายกว่าเดิม และก็เท่ากับว่าเป็นการตัดข้ออ้างในการละเมิดลิขสิทธิ์เกมดังกล่าวไปโดยปริยาย

แต่บางครั้งมันก็จำเป็น..

แม้ว่าทางผู้จัดจำหน่ายเกมจะจัดการกับปัญหานี้เท่าไหร่ ก็ต้องยอมรับว่ามีจุดบกพร่องอยู่มาก ทุกวันนี้เราก็ยังเห็นการนำ ROM เกมเก่ามาเล่นกันอยู่ ถ้าให้เราไปถามว่า ทำไมถึงไม่ไปหาของมีลิขสิทธิ์มาเล่น พวกเขาก็คงตอบกลับมาสั้น ๆ ว่า “จะให้ไปหาที่ไหนล่ะ”

สำหรับเกม PC ถือว่าหาเกมเก่าได้ไม่ยากนัก นอกจาก Steam ที่ผู้จัดจำหน่ายนำเกมเก่ามาขายบ่อย ๆ แล้ว ก็ยังมี GOG ที่ขุดกรุเกมเก่ามาขายแบบ DRM Free ให้ซื้อกันอย่างถูกต้อง แต่ความยากในการหาเกมจะอยู่ที่เกมคอนโซลแทน

ลองย้อนไปถึงแค่ยุค PS2 ที่มีผู้เล่นเป็นจำนวนมาก พอผ่านยุคนี้ไป เกมที่เป็นลิขสิทธิ์แท้ก็เลิกขายกันไป อาจจะพอมีบ้างสำหรับสายนักสะสม และไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะหาในไทย อย่างมากสุดตอนนี้ก็มีแผ่นเกม PS2 เถื่อนวางขายอยู่ และนั้นก็ไม่ต่างจากการโหลด ROM มาจากอินเทอร์เน็ตสักเท่าไร ยิ่งถ้าไม่มีการนำเกมนี้กลับมาขายซ้ำบนคอนโซลหรือ PC ยุคใหม่แล้ว ถ้าเขาอยากเล่น ก็จำเป็นต้องทำผิด

แต่อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ก็คือเรื่องที่ผิด และตามความเห็นของผู้เขียนแล้ว ควรเข้าไปยุ่งกับสิ่งเหล่านี้ให้น้อยที่สุด เพราะไม่ได้มีปัญหาการละเมิดลิขสิทธิ์อย่างเดียว อาจมีของแถมตอนดาวน์โหลดอย่างไวรัส มัลแวร์ตั่งต่าง ที่มีอันตรายต่อ PC หรือมาสอดแนมข้อมูลของคุณก็เป็นได้

ถึงตรงนี้ จะสรุปยังไงดี?

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่สีเทาจริง ๆ สำหรับผู้ที่ต้องการเล่นเกมเก่า และก็ยังคงเป็นเรื่องที่ผิดอยู่ดี เตือนแล้วนะ เราขอจัดเรื่องนี้อยู่ในกลุ่ม “ไม่แนะนำให้ทำ” ดีกว่า

แต่ทั้งนี้ จะผิดหนักแค่ไหน ก็ต้องดูว่าเกมเหล่านั้นสามารถเข้าถึงได้ง่าย หาซื้อได้ง่ายในปัจจุบันหรือไม่ ขอยกตัวอย่างเช่น เกมบน Nintendo Switch ที่ตอนนี้ก็มีบน Emu ออกมาแล้ว ถ้าเป็นเกมบนนี้เราขอจัดอยู่ในกลุ่ม “อย่าหาทำ” เพราะเกมแท้ไม่ได้หายากอะไร ถึงไม่มีตลับขายก็ยังมี Digital ให้เลือกซื้ออีก แถมตัวเครื่องเองก็ไม่ได้แพงมาก (คาดว่าหลังจากวิกฤตโควิด-19 จะมีการนำส่งเครื่องมากขึ้น และราคาจะถูกลงจนไม่สูงเกินไป)

และสำหรับใครที่เล่นเกมบน Emu ก็ขอให้ระลึกถึงอยู่เสมอว่า สิ่งที่ทำอยู่เป็นการสนับสนุนการละเมิดลิขสิทธิ์อย่างหนึ่ง ซึ่งเป็นสิ่งที่ผิดกฏหมาย ไม่ว่าจะประเทศเราหรือในระดับโลกก็ตาม